Το MINDFIT – Ενισχύοντας την κατανόηση γύρω από τη ψυχική ανθεκτικότητα στον νεανικό αθλητισμό είναι ένα νέο έργο που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα CERV (Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες) και θα διαρκέσει 24 μήνες, από τον Μάιο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2027. Με τίτλο «Ενδυνάμωση του νου: Ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών» (Empowering Minds: Enhancing Children’s Mental Fitness), το έργο στοχεύει στην αντιμετώπιση των μοναδικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, και ιδιαίτερα οι νεαροί αθλητές και αθλήτριες. Στόχος του είναι η παροχή συστάσεων για πολιτικές που διασφαλίζουν την ψυχική υγεία και την ανθεκτικότητα των παιδιών και νέων προστατεύοντας και προάγοντας τα δικαιώματά τους..
Γιατί είναι σημαντικό αυτό το έργο;
Το έργο πηγάζει από τη βαθιά κατανόηση της σημασίας της ψυχικής ανθεκτικότητας στην ολιστική ανάπτυξη των παιδιών-αθλητών/τριών και την αναγνώριση της αναγκαιότητας για έγκαιρες παρεμβάσεις με σκοπό την καλλιέργεια της ψυχικής ευεξίας από νεαρή ηλικία. Αναγνωρίζει ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νεαροί αθλητές και οι νεαρές αθλήτριες είναι ξεχωριστές και πολυδιάστατες. Αυτές οι προκλήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν την πίεση για υψηλές επιδόσεις, τη διαχείριση των σχολικών υποχρεώσεων και την ανάγκη ανταπόκρισης σε υψηλές προσδοκίες, όλα αυτά ενώ καλούνται να διαχειριστούν τους ιδιαίτερους στρεσογόνους παράγοντες ενός ανταγωνιστικού αθλητικού περιβάλλοντος.
Ένα σημαντικό μέρος του έργου αφορά, την ανταλλαγή καλών πρακτικών για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των νέων αθλητών/τριών. Στο πλαίσιο του έργου, η ομάδα των εταίρων θα συμβουλεύεται εμπειρογνώμονες, όπως προπονητές/τριες και ψυχολόγους, και θα επιδιώξει να δημιουργήσει ένα ισχυρό δίκτυο για την υποστήριξη αυτών των νέων αθλητών/τριών και των συστημάτων υποστήριξής τους (γονείς και κηδεμόνες). Τόσο οι νεαροί αθλητές και οι νέες αθλήτριες, όσο και τα συστήματα υποστήριξής τους, θα εκπαιδευτούν μέσω μιας σειράς συνεδριών με τη στήριξη εκπαιδευτικού υλικού που θα αναπτυχθεί.
Το έργο αυτό είναι πολύτιμο καθώς οι δραστηριότητές του θα «ρίξουν φως» στο θέμα-ταμπού της ψυχικής ανθεκτικότητας των παιδιών στον αθλητισμό ς. Για πολλά χρόνια, το ζήτημα αυτό παρέμενε στο περιθώριο και, ως αποτέλεσμα, πολλά παιδιά-αθλητές/τριες βρέθηκαν αντιμέτωπα με έντονη πίεση για επιτυχία, βελτίωση και νίκη, καθώς και με την πρόκληση της εξισορρόπησης της αθλητικής τους δραστηριότητας με την καθημερινή ζωή. Το έργο «MINDFIT» επιδιώκει την ευαισθητοποίηση για τέτοια ζητήματα μέσα από μια σειρά podcasts, καμπάνιας στα κοινωνικά δίκτυα και άλλων επικοινωνιακών δραστηριοτήτων, μεταξύ άλλων εκπαιδευτικών δράσεων.
Το έργο θα αναπτύξει επιπλέον μια διαδραστική εφαρμογή για κινητά που θα βοηθά τους νέους αθλητές και τις νέες αθλήτριες, ηλικίας 8 έως 18 ετών, να εξασκούν τεχνικές ψυχικής ενδυνάμωσης και να παρακολουθούν την ευημερία τους μέσω παιγνιωδών ασκήσεων. Παράλληλα με αυτό το ψηφιακό εργαλείο, θα κυκλοφορήσει εξειδικευμένο εκπαιδευτικό υλικό και πρωτόκολλα ψυχοκοινωνικού ελέγχου για να βοηθήσουν προπονητές/τριες, εκπαιδευτικούς και οικογένειες στον εντοπισμό και την υποστήριξη των αναγκών ψυχικής υγείας των παιδιών αυτών. Επιπλέον, η πρωτοβουλία θα εγκαινιάσει τη σειρά podcast «MINDFIT Talks» για την εμπλοκή της ευρύτερης κοινότητας και θα δημοσιεύσει συστάσεις πολιτικής και τοπικά σχέδια δράσης για να καθοδηγήσει τις δημόσιες αρχές στη δημιουργία υποστηρικτικών αθλητικών περιβαλλόντων.
Μια ισχυρή συνεργασία απαιτεί ισχυρούς ηγέτες
Το έργο περιλαμβάνει ισχυρούς φορείς – ηγέτες στους τομείς τους, οι οποίοι θα διαδραματίσουν τεράστιο ρόλο στην προώθηση, την εφαρμογή και την ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτά τα ζητήματα:
- CYENS Centre of Excellence (Κύπρος): Συντονιστής του έργου, παρέχει εξειδικευμένη ψυχολογική γνώση και υποστήριξη για το εκπαιδευτικό υλικό.
- GDA Sports (Κύπρος): Εργάζεται άμεσα με παιδιά και νέους αθλητές/τριες και είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος οργανισμός σε θέματα ψυχικής υγείας.
- INQUIRY FUSE (πρώην INQUIRIUM) (Κύπρος): Ερευνητικός οργανισμός που δραστηριοποιείται στον τομέα του αθλητισμού και της εκπαίδευσης.
- Symplexis (Ελλάδα): ΜΚΟ αφοσιωμένη στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής, των κοινωνικών δικαιωμάτων και των ίσων ευκαιριών για όλους-όλες-όλα, υποστηρίζοντας ενεργά την ανάπτυξη παιδιών και νέων.
- Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Ελλάδα): Παρέχει στο έργο την απαραίτητη ακαδημαϊκή γνώση και έρευνα σχετικά με τον αθλητισμό και την ψυχική υγεία.
- CESIE ETS (Ιταλία): ΜΚΟ που προάγει την εκπαιδευτική καινοτομία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ένταξη.
- Περιφέρεια Θεσσαλίας: Δημόσια αρχή που συμμετέχει με ενδιαφέρον για την παροχή ίσης πρόσβασης στη γνώση για όλα τα παιδιά.
Η έναρξη της υλοποίησης του έργου σηματοδοτήθηκε με την εναρκτήρια συνάντηση των εταίρων, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουλίου 2025 στη Λευκωσία, υπό τη φιλοξενία του συντονιστή, CYENS CoE. Έκτοτε, η κοινοπραξία προχώρησε άμεσα στην πλέον κρίσιμη φάση: τη διαδικασία της ενεργού ακρόασης. Με γνώμονα την πεποίθηση ότι για τη δημιουργία των κατάλληλων εργαλείων απαιτείται η απευθείας επικοινωνία με τους άμεσα ενδιαφερόμενους, οι εταίροι διοργάνωσαν ομάδες εστίασης (focus groups). Στις συναντήσεις αυτές συμμετείχαν νέοι αθλητές και νέες αθλήτριες ηλικίας 8-18 ετών, καθώς και οι γονείς ή κηδεμόνες τους ή άλλοι επαγγελματίες από τον χώρο του αθλητισμού, παρέχοντας πολύτιμη ανατροφοδότηση για τον σχεδιασμό των δράσεων.
Στην Κύπρο, οι συνεδρίες πραγματοποιήθηκαν υπό την καθοδήγηση των INQUIRY FUSE, CYENS CoE και GDA Sports. Συνομίλησαν με 104 συμμετέχοντες/ουσες συνολικά, 64 νέους αθλητές και αθλήτριες (από το ποδόσφαιρο και τη ρυθμική γυμναστική) και 40 γονείς. Οι συζητήσεις έδειξαν ότι, ενώ οι νέοι αθλητές/τριες έχουν καλή διαισθητική κατανόηση του τι σημαίνει «ψυχική ευεξία» (mental fitness), η καθημερινή τους εμπειρία και ισορροπία επηρεάζεται σε σημαντικό βαθμό από το περιβάλλον τους, ιδιαίτερα από τον τρόπο προπόνησης και τη στάση που υιοθετούν οι γονείς. Το κάλεσμα για δράση από αυτές τις ομάδες ήταν ηχηρό και ξεκάθαρο: χρειάζονται ουσιαστική, πρακτική υποστήριξη και όχι μόνο θεωρητική καθοδήγηση. Τόσο οι γονείς όσο και οι νεαροί αθλητές/τριες ανέδειξαν την ανάγκη για συγκεκριμένα ψηφιακά εργαλεία, όπως διαδραστικές εφαρμογές και σύντομα βίντεο, που θα τους βοηθήσουν στη συναισθηματική ρύθμιση και στη διαχείριση του φόβου της αποτυχίας.
Στο Παλέρμο της Ιταλίας, ο εταίρος CESIE ETS υιοθέτησε μια δημιουργική προσέγγιση με 30 συμμετέχοντες/ουσες (13 παιδιά και 17 ενήλικες). Χρησιμοποιώντας διαδραστικές δραστηριότητες όπως το σύστημα «Φανάρι» για τη χαρτογράφηση του στρες και τα «Νησιά ευεξίας» για την εξερεύνηση των συναισθημάτων, κατάφεραν να κάνουν τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες να εκφραστούν ελεύθερα. Αυτές οι συνεδρίες ανέδειξαν ένα σημαντικό κενό: υπάρχει τεράστια ανάγκη για εργαλεία συζήτησης γύρω από τα συναισθήματα σε περιβάλλοντα όπου η ψυχική ανθεκτικότητα εξακολουθεί συχνά να θεωρείται ιδιωτικό θέμα ή ταμπού. Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά. Οι ενήλικες εκτίμησαν την εκμάθηση νέων στρατηγικών για τη ρύθμιση του δικού τους άγχους, ενώ τα παιδιά έδειξαν υψηλά επίπεδα συμμετοχής και επίγνωσης μέσω του παιχνιδιού.
Στην Ελλάδα, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με την συνεργασία της Symplexis, διοργάνωσε μία ομάδα εστίασης με 11 ενήλικες, κυρίως γονείς και προπονητές/τριες και τέσσερις ομάδες εστίασης με 21 παιδιά, νέους αθλητές και νέες αθλήτριες μπάσκετ και βόλεϊ. Οι συνεδρίες διερεύνησαν τις εμπειρίες των παιδιών και των νέων αθλητών/τριών σχετικά με την ψυχική ευεξία στον αθλητισμό, καθώς και τις απόψεις των βασικών υποστηρικτών τους (γονέων/προπονητών/τριών). Τα παιδιά εξέφρασαν μεγάλη αγάπη για το άθλημά τους, απολαμβάνοντας την ομαδικότητα και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, αλλά ανέφεραν επίσης συναισθήματα άγχους, νευρικότητας και αμφιβολίας για τον εαυτό τους, ειδικά πριν από αγώνες ή όταν κάνουν λάθη. Οι ενήλικες υπογράμμισαν τις πιέσεις από το σχολείο, τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τον ανταγωνιστικό αθλητισμό, τονίζοντας την ανάγκη για ισορροπημένες προσδοκίες, ενσυναίσθηση και συναισθηματική υποστήριξη. Σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες αναγνώρισαν τη σημασία των σταθερών, υποστηρικτικών σχέσεων, της ανοιχτής επικοινωνίας και των πρακτικών στρατηγικών για τη διαχείριση των συναισθημάτων. Ενώ ορισμένοι συμμετέχοντες/ουσες εξέφρασαν δισταγμό σχετικά με τα ψηφιακά εργαλεία, άλλοι πρότειναν διαδραστικές εφαρμογές, ιχνηλάτες διάθεσης (mood trackers) ή σύντομα εκπαιδευτικά και ενδυναμωτικά βίντεο για να βοηθήσουν τους νέους αθλητές και τις νέες αθλήτριες να αντιμετωπίσουν το στρες, την αποτυχία και την πίεση των συνομηλίκων. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία των προσιτών, ελκυστικών και πρακτικών πόρων που είναι προσαρμοσμένοι στις ανάγκες των παιδιών και των εφήβων, θέτοντας τα θεμέλια για την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και εργαλείων στο πλαίσιο του έργου MINDFIT.
Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα ή τα κοινωνικά δίκτυα του έργου: https://mind-fit.co/, Facebook, Instagram, LinkedIn
